(ปอ ป่าน และแป้งกำลังคุยกันอยู่ที่จุดรับจดหมายและพัสดุไปรษณีย์ของโรงเรียน)

ป่าน          เจอแล้ว พัสดุของปอที่เราบอกเมื่อวานไง

ปอ           จริงด้วย ขอบคุณมากนะป่าน

แป้ง          เพื่อนปอเหรอ คนที่ส่งพัสดุมาอะ

ปอ           อือ ๆ เพื่อนปอบอกว่าจะส่งของมาให้ปออะ

ป่าน          ขอดูหน้ากล่องหน่อยนะ

ปอ           ทำไมเหรอ สงสัยอะไรล่ะ

ป่าน          คือ... ที่หน้ากล่องที่เขียนจ่าหน้าต้นทางมาเขาเขียนว่า “อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์” แต่เราเห็นบางกล่องบางซองที่วางอยู่แถวนี้เขียนว่าอำเภอเมืองเฉย ๆ ก็มี อยากรู้ว่าอันไหนมันถูกกันแน่

แป้ง          งั้น... เราขออธิบายแล้วกันนะ

ปอ/ป่าน    ได้จ้ะ ได้ ๆ

แป้ง          คือว่า ชื่อจริง ๆ แบบเต็ม ๆ ที่ถูกต้องของอำเภอเมืองมันจะต้องตามด้วยชื่อจังหวัดด้วย อย่างเช่น อำเภอเมืองนครปฐม อำเภอเมืองนครสวรรค์ อำเภอเมืองปทุมธานี เป็นต้น ซึ่งแต่ก่อนน่ะ อำเภอที่ตั้งของตัวเมืองหรือตัวจังหวัดก็ใช้ชื่อว่า “อำเภอเมือง” เฉย ๆ ธรรมดานี่แหละ

ปอ           แล้วยังไงต่อเหรอแป้ง

แป้ง          ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศเปลี่ยนชื่อเรียกเขตการปกครองจาก “เมือง” เป็น “จังหวัด” และโปรดเกล้าฯ ให้เรียกชื่ออำเภอตามชื่อตำบลที่ตั้งอำเภอ ในปี พ.ศ. ๒๔๕๙ แล้ว ในปีต่อมาคือ พ.ศ. ๒๔๖๐ ทางกระทรวงมหาดไทยก็ออกประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ ประกาศ ณ วันที่ ๒๔ เมษายน ๒๔๖๐ ซึ่งส่งผลให้อำเภอเมืองของแต่ละจังหวัดในสมัยนั้นเปลี่ยนชื่อโดยแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งเปลี่ยนตามชื่อตำบลที่ตั้งอำเภอ ในขณะที่อีกส่วนเปลี่ยนมามีชื่อจังหวัดต่อท้าย

ป่าน          แล้วมาเป็นแบบปัจจุบันนี่ตอนไหนเหรอแป้ง

แป้ง          ก็... ๒๑ ปีต่อมาจ้ะ คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระปรมาภิไธยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลได้ตราพระราชกฤษฎีกา ชื่อว่า พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามจังหวัด และอำเภอบางแห่ง พุทธศักราช ๒๔๘๑ ซึ่งมีรายละเอียดให้เปลี่ยนชื่อจังหวัดขุขันธ์ เป็นจังหวัดศรีสะเกษ และเปลี่ยนชื่ออำเภอที่ตั้งของจังหวัดให้เป็นรูปแบบเดียวกันกับที่ใช้ในปัจจุบันทั้งหมด พร้อมทั้งตัดคำว่า “เมือง” ออกจากชื่ออำเภอที่ไม่ได้เป็นที่ตั้งของจังหวัดอีกด้วย

ปอ           แสดงว่า ชื่อที่แท้จริงของอำเภอเมืองก็ต้องมีชื่อจังหวัดต่อท้ายด้วย ยังงั้นใช่มั้ยแป้ง

แป้ง          ถูกต้องจ้ะ

ปอ           จริง ๆ เราก็เห็นป้ายที่ที่ว่าการอำเภอกับที่สถานีตำรวจก็เขียนมีชื่อจังหวัดต่อท้ายเหมือนกัน แต่ป้ายประกาศบางที่ก็เขียนว่าอำเภอเมืองเฉย ๆ ก็มีนี่นา

ป่าน          ก็มันสั้นดีนี่ปอ และทุกคนก็เข้าใจตรงกันด้วยว่าเป็นอำเภอเมือง

ปอ           แล้วทำไมจังหวัดพระนครศรีอยุธยาถึงไม่มีอำเภอเมืองพระนครศรีอยุธยาล่ะ มีแต่อำเภอพระนครศรีอยุธยา ทั้ง ๆ ที่อำเภอพระนครศรีอยุธยาก็ทำหน้าที่เหมือนอำเภอเมืองทุกประการ

ป่าน          ถ้าจะให้เราเดาก็คงเป็นว่าชื่อคงยาวเกินมั้ง พระ-นะ-คอน-สี-อะ-ยุด-ทะ-ยา ก็ปาเข้าไป ๘ พยางค์แล้ว ถ้าใส่คำว่าเมืองลงไปเป็น ๙ พยางค์มันจะดูเยิ่นเย้อเกินไปมั้ง ถ้านับตัวอักษรก็นับได้ ๑๕ ตัวอักษร ใส่คำว่าเมืองก็เป็น ๒๐ ตัวอักษร เขียนลำบากตายเลย เราว่านะ

ปอ           ปอว่าคงไม่น่าเกี่ยวกับที่ป่านว่าหรอก ประจวบคีรีขันธ์ก็ ๑๕ ตัวอักษรเหมือนกัน ก็เห็นเรียกอำเภอเมืองว่าอำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ ๒๐ ตัวอักษรยังงั้นแหละ เรื่องพยางค์เยอะก็อีก ที่กำแพงเพชรก็มีอำเภอนึงชื่ออำเภอขาณุวรลักษบุรี ยาว ๘ พยางค์เหมือนกัน ชาวบ้านก็เรียกกันสั้น ๆ ว่าขาณุฯ นั่นแหละ กรณีของอยุธยา ๘ หรือ ๙ มันก็เท่ากัน ชื่อจะยาวหรือไม่ยาวยังไงชาวบ้านเขาก็มีวิธีเรียกให้มันสะดวกปากและเข้าใจตรงกันอยู่แล้ว ข้อนี้ไม่น่าเกี่ยวอะไร ปอว่ามันก็น่าจะเป็นเหตุผลทางประวัติศาสตร์มากกว่ากระมัง ก็อยุธยาเป็นราชธานีเก่านี่นา

แป้ง          คือเราอยากจะให้ข้อมูลเพิ่มเติมไว้นิดนึง คือว่า ตอนประกาศปี ๒๔๖๐ ที่เราพูดไปแล้วน่ะ อำเภอตัวเมืองของอยุธยาได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอรอบกรุงเป็นอำเภอกรุงเก่า แล้วมาเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอพระนครศรีอยุธยาในสมัยของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในปี พ.ศ. ๒๕๐๐ โน่นแน่ะ หลังอำเภอเมืองจังหวัดอื่นตั้ง ๑๙ ปี เราก็คิดว่าน่าจะเป็นอย่างที่ปอว่าเหมือนกัน

ป่าน          จริง ๆ แล้วลึก ๆ ข้างในของคนที่คิดเปลี่ยนชื่ออำเภอก็เดายากนะ เปลี่ยนไปยังโง้นทียังงี้ที เห็นในพระราชกฤษฎีกาที่ประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาก็เขียนเหมือนกันหมดแหละ อนุรักษ์ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้างละ เป็นชื่อที่นิยมเรียกกันบ้างละ ต้องถามคนท้องถิ่นเองละกระมังเนี่ย

ปอ           โอ้โฮ... ป่านมาแนวจริงจัง

แป้ง          แต่เราว่ามันก็จริงของป่านแหละ

ปอ           เอาเถอะ ๆ ว่าแต่ปออยากรู้แล้วแหละว่าของที่เพื่อนปอส่งมามันคืออะไร

แป้ง/ป่าน   ดูด้วยสิ ดูด้วย

ปอ           อ่า... ปอขอเก็บไว้เป็นความลับของปอเองได้มั้ย

Comment

Comment:

Tweet

ขอบคุณเช่นกันที่มาร่วมแชร์ครับ big smile

#2 By พงศ์ สระ ทอน on 2011-06-09 21:03

พูดถึงอำเภอเมืองก็นึกขึ้นได้ เลยลองไปเช็คดูถึงจังหวัดในอดีตด้วย มีที่ไม่มีอำเภอเมืองก็เยอะ ขอลองลิสต์ดูนะครับ

จ.พระนคร
จ.ธนบุรี (ตอนเด็กๆเคยเข้าใจผิดว่าเขตธนบุรี คือ อ.เมืองธนบุรีในสมัยก่อนครับ)
จ.มีนบุรี
จ.ธัญญะบุรี
จ.พิบูลสงคราม
จ.ลานช้าง

ในทางกลับกัน จ.ไทยใหญ่ (สหรัฐไทยเดิมที่ไทยได้มาช่วง WW2) มี "อำเภอเมือง" ทุกอำเภอ

หวังว่าข้อมูลนี้จะเป็นประโยชน์นะครับ (ผมเช็คจาก wiki เอานะครับ)

แล้วก็ขอบคุณสำหรับเอนทรี่ดีๆเช่นนี้ครับ^^