(ปอ ป่าน และแป้งคุยกันอยู่ที่หน้าห้องเรียนคณิตศาสตร์ก่อนคาบเรียนภาคบ่าย)

ปอ           ป่าน แป้ง เคยสงสัยกันมั้ยว่าคนชาติอื่นภาษาอื่นเขานับเลขกันยังไง

ป่าน          จริง ๆ แล้วจะว่าไปเราก็เคยนึก ๆ อยู่เหมือนกันนะ

แป้ง          อืม... เราว่ามันก็น่าสนใจอยู่เหมือนกันนะ เท่าที่เรารู้ ๆ กันอยู่ ในภาษาไทยของเรามีการนับเลขในระบบฐานสิบ มีตัวเลขไทยเป็นของตัวเอง ฃ

ปอ           เดี๋ยว ๆ นะแป้ง ปอขอแทรกอะไรสักเล็กน้อยได้มั้ย

แป้ง          จ๋าจ้ะ

ปอ           เท่าที่ปอเห็น ๆ ตามถนนหนทางหรือในเอกสารใด ๆ ก็แล้วแต่เถอะ คนไทยใช้เลขไทยน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด เห็นแต่เลขฮินดูอารบิกเต็มไปหมด

ป่าน          ก็น่าคิดเหมือนกันนะ แต่ไว้ค่อยคุยเรื่องนี้กันทีหลังเถอะ ตอนนี้เอาเรี่องภาษาก่อน

แป้ง          เราพูดต่อนะ

ปอ/ป่าน    อืม ๆ

แป้ง          ในภาษาไทยของเราก็มีคำที่ใช้เรียกเลขโดดทั้ง ๑๐ ตัว ตั้งแต่ ศูนย์ หนึ่ง เรื่อยไปจนถึง เก้า มีคำบอกค่าประจำหลักตั้งแต่ สิบ ร้อย พัน หมื่น แสน ล้าน โกฏิ แต่โกฏิไม่ค่อยใช้กันนะ

ป่าน          จะว่าไปคำว่าโกฏิมันเป็นคำใช้เฉพาะที่นะ พบในทางประวัติศาสตร์หรือไม่ก็ศาสนา ไม่ค่อยเจอในชีวิตประจำวันสักเท่าไร 

ปอ           ภาษาอังกฤษก็คล้าย ๆ ภาษาไทยอยู่เหมือนกัน ตรงที่มีคำเรียกเลขโดดครบทั้ง ๑๐ ตัวเหมือนกัน แต่พอนับค่าประจำหลักของภาษาอังกฤษนี่ชักจะแปลก ๆ ๑๐ นี่ว่า ten แต่พอ ๒๐ แทนที่จะเป็น two ten ๓๐ ว่า three ten กลับกลายเป็น twenty thirty ไปเสียนี่ พอหลักร้อยว่า hundred หลักพัน thousand ก็เรียกกันปกติ สองร้อยก็ two hundred สามพันว่า three thousand แต่หมื่นกับแสนไม่มี ต้องเทียบว่าเป็นสิบพันกับร้อยพันเอา แล้วก็ข้ามไปเป็นล้านเลย แล้วก็พันล้าน ล้านล้าน ... น่าจะเรียกว่าเป็นระบบฐานหนึ่งพันมากกว่านะเนี่ย

แป้ง          เออ... จริงของปอ แต่จริง ๆ แล้วอังกฤษแบบอังกฤษ กับอังกฤษแบบอเมริกา มันก็ไม่เหมือนกันอีก

ป่าน          จะว่าไปมันก็จริงของแป้ง เอ้อ! ภาษาจีนก็น่าสนใจ มีคำเรียกเลขโดดครบทุกตัวเหมือนกัน แต่มีคำบอกค่าประจำหลักแค่ สิบ ร้อย พัน หมื่น แค่เนี้ยเอง แต่ว่าในภาษาไทยกับภาษาอังกฤษไม่ค่อยสนใจเลข ๐ ใช่มั้ย

แป้ง          ยังไงล่ะ (หันไปถามปอพลางยักไหล่)

ปอ           ก็แบบนี้ไงแป้ง เวลาเราพูดถึงจำนวนที่มีเลข ๐ อยู่ประจำหลักใดหลักหนึ่ง ในภาษาไทยของเราก็จะข้ามหลักนั้นไปเลย เช่น ๒๐๐๔๗ ภาษาไทยอ่านว่า สองหมื่นสี่สิบเจ็ด ส่วนภาษาอังกฤษอ่านว่า twenty thousand forty-seven ไม่ได้ระบุหลักพันกับหลักร้อยซึ่งมีเลข ๐ ประจำอยู่เอาไว้ไงล่ะแป้ง

ป่าน          อธิบายดีเหมือนกันนะเนี่ย

ปอ           (ยักไหล่ ยิ้มแล้วยืดอก)

ป่าน          (เงื้อมือตีปอเบา ๆ) แหม... ชมไม่ได้เลยนะแม่คนนี้ ในภาษาจีนเวลาอ่านจำนวนที่มี ๐ อยู่ประจำหลักจะกี่ตัวก็ตามก็ต้องพูดคำว่า ๐ ด้วย อย่างเช่น ๒๐๐๔๗ ที่ปอว่าเมื่อกี้นี้ ในภาษาจีนกลางก็จะออกเสียงว่า เอ้อร์ว่านหลิงซื่อฉือชี ถ้าแปลตรงตัวจากจีนเป็นไทยก็คือ สองหมื่นศูนย์สี่สิบเจ็ด

แป้ง          แปลกกว่าเดิมอีก

ปอ           แล้วมันก็มีบางภาษานะ ที่มีคำเรียกเลขโดดไม่ครบทุกตัว

ป่าน          มีด้วยเหรอ ภาษาอะไรล่ะ

ปอ           ก็ภาษาเขมรไง มีคำเรียกเลขโดดแค่ ๐ ถึง ๕ เท่านั้นเอง แล้วก็ข้ามไป ๑๐ เลย ๐ ว่าโซ ๑ ว่ามวย ๒ ว่าปี ๓ ว่าไปร ๔ ว่าบวน ๕ ว่าปรัม ดังนั้น ถ้าต้องการเลขโดด ๖ ถึง ๙ ก็ต้องใช้หลักคณิตศาสตร์เล็กน้อย

แป้ง          ยังไงเหรอปอ

ปอ           ก็คือ สมมติว่าเราต้องการ ๙ ก็ต้องคิดว่า ๙ = ๕+๔ คือ ปรัม กับ บวน เป็น ปรัมบวน แบบนี้เป็นต้น

ป่าน          ค่าประจำหลักล่ะ เขามีเหมือนเรามั้ย

ปอ           คำที่หมายถึงจำนวน ๑๐ กับ ๒๐ ในภาษาเขมรคือ ดับ กับ มวยเพย แต่ ๓๐ ๔๐ ๕๐ ... ๙๐ เขมรจะอ่านว่า สามสับ แส่สับ ฮาสับ ... เกาสับ น่าจะยืมจากของไทยมา แล้วก็ร้อย พัน หมื่น แสน ล้าน เขมรก็ใช้ว่า รอย เปือน มืน แซน เลียน ๑๐๐ ว่ามวยรอย หรือ ๔๐๐๐ ว่า บวนเปือน เป็นต้น

แป้ง          แสดงว่าเขมรยืมของไทยมาละมังเนี่ย

ปอ           ปอว่าเป็นไปได้

ป่าน          ไหน ๆ ก็พูดอีกภาษานึงก็แล้วกัน เพราะมักจะพบบ่อย ๆ อยู่เหมือนกัน

แป้ง          ภาษาอะไรล่ะ

ป่าน          บาลี-สันสกฤต ไง แต่เราจะพูดถึงแค่บาลีนะ เขาก็มีคำเรียกเลขโดดครบ ๑๐ ตัวเหมือนกัน แล้วเวลาเอาสองคำมารวมกัน ในภาษาเขาจะแปลจากหลังมาหน้า เพราะฉะนั้น คำบอกหลักหน่วยเลยอยู่ข้างหลัง

ปอ           ปองง ยกตัวอย่างได้มั้ยป่าน

ป่าน          (ยิ้ม) ก็อย่างคำว่าเบญจเพสไง มาจาก ปญฺจ แปลว่า ๕ รวมกับ วีส แปลว่า ๒๐ เป็น ปญฺจวีส คือ ๕ + ๒๐ เท่ากับ ๒๕ หรือที่ไทยเราเรียกว่า เบญจเพส

แป้ง          ดังนั้น เบญจเพส ที่ถูกต้องต้องใช้ ส.เสือสะกด สินะป่าน

ป่าน          จ้ะ แล้วก็ชื่อเมืองโบราณอีกเมืองนึง ก็คือไตรตรึงษ์ คำนี้ก็เป็นจำนวนเหมือนกัน มาจาก เต แปลว่า ๓ รวมกับ ติงฺส แปลว่า ๓๐ รวมกันคือ เตติงฺส แปลว่า ๓ + ๓๐ เท่ากับ ๓๓ เอางี้ ลองทายดูมั้ยว่า ๒๙ ในภาษาบาลีแปลว่าอย่างไร

ปอ           เดี๋ยวนะ ๙ คือ นพ ๒๐ คือ วีส นพวีส เหรอ ใช่มั้ยป่าน

ป่าน          ไม่ใช่จ้ะ

ปอ/แป้ง     อ้าว... แล้วมันแปลยังไงล่ะ

ป่าน          คำภาษาบาลีที่ถูกต้องที่ใช้แทนจำนวน ๒๙ คือ เอกูนติงฺส

ปอ           ติงฺสแปลว่า ๓๐ ปอเดาว่า เอกูน ต้องแปลว่า -๑ แน่ ๆ

ป่าน          เก่งจังปอ เอกูน ในภาษาบาลีแปลว่า หย่อนหนึ่ง ขาดหนึ่ง เมื่อรวมกับ ติงฺส ที่แปลว่า ๓๐ จะได้ความว่า -๑ + ๓๐ เท่ากับ ๒๙ นั่นเองจ้ะ

แป้ง          จะว่าไปภาษาบนโลกกลม ๆ ใบนี้มันก็ผิดแผกแตกต่างกันไปบ้างนะ ตามแต่ถิ่นที่อยู่ พูดกันสามวันสามคืนก็คงจะไม่หมด จริงมั้ยล่ะ

ป่าน/ปอ    ใช่แล้วแป้ง

Comment

Comment:

Tweet

ชอบบล็อกนี้มากเลยครับ
นำเสนอสาระ จากมุมมองที่น่ารักๆ
Hot! Hot!